Komunikacja - 3/2008
Numer wydania: 3/2008-2009
Rozporządzenie 1370 i co dalej…
3 grudnia 2009 roku na terenie Unii Europejskiej, a tym samym na terenie Polski, zacznie obowiązywać rozporządzenie (WE) 1370/2007 dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego. Zarządzenie już spędza sen z powiek wielu menadżerom, zajmującym się publicznym transportem pasażerskim. Szczególnie pełni obaw są szefowie firm transportowych operujących swoim taborem na szczeblu regionalnym. Inaczej sprawa wygląda na terenach aglomeracji czy miast, które już od pewnego czasu są przyzwyczajani do nowej rzeczywistości. Tam rynkiem operatorów rządzą zasady konkurencji i podlega on kontroli organizatora wyłonionego przez organ mający za zadanie zapewnienie łatwego, taniego dostępu pasażerów do komunikacji publicznej. Inaczej mówiąc – władz samorządowych. Zgodnie z rozporządzeniem 1370/2007 samorząd może zlecić świadczenie publicznych usług transportowych trzem rodzajom podmiotów (zakładowi budżetowemu, spółce komunalnej lub podmiotowi prywatnemu). Jest to możliwe dzięki temu, że zawiera ono szeroką definicję umowy o świadczenie usług publicznych. Obejmuje ona nie tylko umowy cywilnoprawne, ale również akty normatywne i administracyjne. Jeśli samorząd wcześniej zlecił przewoźnikowi świadczenie usług publicznych i będzie chciał otrzymać unijne pieniądze na zakup nowego taboru, musi dostosować umowy do przepisów rozporządzenia. Może to nastąpić na przykład przez zawarcie aneksów do wcześniejszych umów. KZK GOP, jako pierwszy w Polsce i jeden z pierwszych organizatorów transportu zbiorowego na świecie, na szeroką skalę zastosował model zlecania usług przewozowych w oparciu o przetargi publiczne. Dzięki temu już od kilkunastu lat ceny usług komunikacji miejskiej są poddawane weryfikacji rynkowej, a mechanizmy konkurencji pomiędzy przewoźnikami prowadzą do istotnego ograniczenia poziomu obciążeń finansowych gmin, związanych z zapewnieniem mieszkańcom usług lokalnego transportu zbiorowego. Co istotne, system przetargowego zlecania usług został w KZK GOP wdrożony jeszcze przed wprowadzeniem regulacji ustawowych w tym zakresie. Obecnie, kiedy wiele ośrodków miejskich w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej boryka się z problemami związanymi z koniecznością dostosowania organizacji systemu transportu publicznego do wymogów określonych przez wchodzące wkrótce w życie rozporządzenie 1370, na obszarze KZK GOP zasady zapisane w tym rozporządzeniu funkcjonują z powodzeniem od wielu lat. Działania Związku znalazły uznanie na forum Izby Gospodarczej Komunikacji Miejskiej (IGKM) w Warszawie oraz Międzynarodowej Unii Transportu Publicznego (UITP) w Brukseli. Model organizacyjny wypracowany przez KZK GOP wdrażają inne miasta, czego najbardziej wymownym przykładem jest nowo utworzony Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej. Więcej na temat unijnego rozporządzenia można przeczytać w artykule Krzysztofa Sobańskiego: „Unijne przepisy – szansa czy zagrożenie dla komunikacji?” oraz Mariusza Gawrychowskiego: „Rekompensata za usługi transportowe”. Cały czas trwają dyskusje dotyczące ustawy metropolitalnej, zdania są podzielone. Czy proces metropolizacji zintegruje publiczny transport? Zachęcam do lektury tekstu Anny Matuszewskiej: „Metropolia – antidotum na problemy transportu?”. W numerze polecam szczególnie artykuły z działów „Analizy i opinie” i „Unijne ABC” oraz teksty: Marka Sieczkowskiego o automatach biletowych i Marka Gancarczyka: „Spokojnie, już jadę” o kampanii reklamowej MPK Kraków. W dziale „Wydarzenia” można znaleźć relacje z imprez branżowych Inno Trans w Berlinie i TRANSEXPO w Kielcach.