Przejdź do treści strony
Data publikacji: 03.01.2011

Geneza


Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego powołany został w roku 1991. Podstawą prawną powołania Związku jest Ustawa o samorządzie gminnym z 8 marca 1990 r., która stanowi, że obowiązek organizacji komunikacji miejskiej leży w gestii gmin. Jednocześnie przewiduje również możliwość tworzenia (m.in. w aglomeracjach miejskich) związków międzygminnych.


Geneza


Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego powołany został w roku 1991. Podstawą prawną powołania Związku jest Ustawa o samorządzie gminnym z 8 marca 1990 r., która stanowi, że obowiązek organizacji komunikacji miejskiej leży w gestii gmin. Jednocześnie przewiduje również możliwość tworzenia (m.in. w aglomeracjach miejskich) związków międzygminnych.


W Polsce samorządy gminne mogą tworzyć związki w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych, których wykonanie przekracza możliwości jednej gminy. W przypadku aglomeracji katowickiej samodzielne realizowanie tego zadania przez poszczególne gminy jest niemożliwe. Wobec tego pojawiła się konieczność porozumienia się w sprawie zarządzania oraz organizacji komunikacji lokalnej. Sprawdzonym i efektywnym rozwiązaniem stało się utworzenie związku komunikacyjnego. Związki gmin są bardzo często stosowanym rozwiązaniem organizacyjno-prawnym w wysoko rozwiniętych krajach europejskich, takich jak Austria, Dania, Niemcy czy Francja. Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego pełni funkcję organizatora komunikacji miejskiej.

Obecnie Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego skupia 29 gmin, organizując komunikację na ich terenie oraz do miejscowości ościennych. Korzystając z komunikacji organizowanej przez KZK GOP, pasażer może dotrzeć również do miejscowości, które do związku nie należą, takimi przykładami są np. Tychy czy Mikołów. Zasięg działania Związku obejmuje prawie całą aglomerację katowicką i niektóre obszary z nią sąsiadujące - teren o powierzchni 1,8 tys. km2, zamieszkany przez prawie 2 miliony osób. Z transportu publicznego organizowanego przez Związek codziennie korzysta niemal milion pasażerów.

Obecnie do KZK GOP należą: Katowice, Bytom, Bobrowniki, Będzin, Chełm Śląski, Chorzów, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Gierałtowice, Gliwice, Imielin, Knurów, Lędziny, Mysłowice, Piekary Śląskie, Pilchowice, Psary, Pyskowice, Radzionków, Ruda Śląska, Rudziniec, Siemianowice Śląskie, Siewierz, Sławków, Sosnowiec, Sośnicowice, Świętochłowice, Wojkowice, Zabrze.

Integracja na poziomie zarządzania komunikacją miejską pozwala na stworzenie zarówno jednolitego systemu taryfowego, koordynacji rozkładów jazdy, jak i właściwego podziału zadań przewozowych oraz spójnego systemu finansowania komunikacji miejskiej na obszarze aglomeracji (czyli wielu gmin).

Rozwój KZK GOP

Zgromadzenie Założycielskie KZK GOP odbyło się 19 września 1991 r. Na początku do KZK GOP przystąpiło 11 gmin: Katowice, Bobrowniki, Chorzów, Gierałtowice, Knurów, Mysłowice, Pyskowice, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Zabrze.

Przewodniczącym Zarządu Związku został Jacek Stankowski, radny gminy Mysłowice, który zajmował to stanowisko do roku 1994. Na Zastępcę Przewodniczącego Zarządu wybrano Jerzego Orenowicza. W skład Zarządu powołano ponadto: Piotra Judę, Romana Urbańczyka oraz Barbarę Żmidzińską. Pierwszym Przewodniczącym Zgromadzenia KZK GOP został natomiast Henryk Ptasznik. Dokonano również wyboru Zastępców Przewodniczącego Zgromadzenia - Wojciecha Borońskiego i Romualda Mygę.

Otwarcia Zgromadzenia Założycielskiego dokonał Jerzy Śmiałek, ówczesny prezydent Katowic, od 1992 r. członek Zarządu KZK GOP, a od 1994 r. Przewodniczący Zarządu i Dyrektor Biura Związku. Zgromadzenie prowadził Piotr Juda - prezydent Sosnowca, poza przedstawicielami gmin w posiedzeniu uczestniczyli również zaproszeni goście: wiceprzewodniczący Sejmiku Samorządowego Województwa Katowickiego Emanuel Romańczyk, Pełnomocnik Wojewody ds. Przekształceń Wojewódzkich Przedsiębiorstw Użyteczności Publicznej Bogusław Wojciechowski, delegat Pełnomocnika Rządu ds. Reformy Samorządu Terytorialnego Andrzej Odorkiewicz oraz przedstawiciele Urzędu Wojewódzkiego i WPK Katowice.

W trakcie obrad inauguracyjnego Zgromadzenia KZK GOP wiadomo było już o podpisanym 13 września 1991 r. zarządzeniu wojewody katowickiego w sprawie podziału WPK Katowice. Dokument przewidywał powołanie, w oparciu o majątek dotychczasowych Zakładów (bądź oddziałów) WPK, dwunastu autobusowych Przedsiębiorstw Komunikacji Miejskiej oraz Przedsiębiorstwa Komunikacji Tramwajowej z siedzibą w Katowicach. W wyniku podziału powstało również Przedsiębiorstwo Usług Technicznych Komunikacji Miejskiej "Jamna-Bus" w Mikołowie.

Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej powstały w Katowicach, Bytomiu, Gliwicach, Tychach, Sosnowcu, Jastrzębiu-Zdroju, Świerklańcu, Jaworznie, Olkuszu, Zawierciu, Czechowicach-Dziedzicach i Raciborzu. W skład PKT weszły wszystkie byłe zajezdnie tramwajowe WPK Katowice (Katowice, Będzin, Bytom, Chorzów, Gliwice). Podział zakończono w marcu 1992 roku, co nie oznaczało likwidacji przedsiębiorstwa WPK w Katowicach jako podmiotu prawnego. Mienie przedsiębiorstw autobusowych powstałych w wyniku podziału zostało skomunalizowane w 1992 i 1993 roku.

21 stycznia 1992 r. Zgromadzenie KZK GOP podjęło uchwałę w sprawie określenia zasad polityki taryfowej Związku. Wówczas to zrodziło się założenie o konieczności pokrycia kosztów funkcjonowania komunikacji zbiorowej na poziomie 70 proc. dochodami taryfowymi. Zdecydowano się na preferowanie sprzedaży biletów okresowych, poprzez atrakcyjne dla pasażera, relatywnie niskie ceny w tym segmencie oferty biletowej KZK GOP. Postanowiono jednocześnie dążyć do systematycznego ograniczania podmiotowych ulg taryfowych oraz wprowadzenia taryfy strefowej. Podczas tego samego Zgromadzenia do Związku przyjęto kolejne dwie gminy: Dąbrowę Górniczą i Świętochłowice.

W kwietniu 1992 r. - członkiem KZK GOP została również gmina Pilchowice, natomiast od grudnia 1992 r. do KZK GOP przystąpiły Będzin i Wojkowice.

1 marca 1993 r. władze wojewódzkie doprowadziły do podziału stosowanego systemu taryfowo-biletowego. Wyodrębniono dwa podsystemy: tramwajowy - obejmujący linie komunikacyjne PKT Katowice oraz autobusowy - wspólny dla wszystkich komunalnych przedsiębiorstw przewozowych (PKM). Zarówno bilety tramwajowe, jak i autobusowe były emitowane i sprzedawane przez PKT. Dochody miały trafić do "wspólnej kasy" prowadzonej przez PKT i miały być dzielone między przedsiębiorstwa według kryterium wielkości pracy eksploatacyjnej. Stało się jednak inaczej. Przedsiębiorstwa otrzymały bilety w cenie druku i doszło do konkurencji w ich sprzedaży, a dochody pozostawały w przedsiębiorstwach. W następstwie szybko wzrosły prowizje za sprzedaż biletów przez dystrybutorów. Zerwaniu uległa relacja między efektywnością przedsiębiorstw przewozowych a ich dochodami.

W wyniku komunalizacji poszczególnych Przedsiębiorstw Komunikacji Miejskiej, w połowie 1993 r. funkcjonowało już kilka systemów taryfowych, osobnych dla komunikacji tramwajowej oraz poszczególnych podsystemów komunikacji autobusowej. W tym roku doszło do przejęcia systemu organizacji autobusowej na terenie 16 gmin członkowskich przez KZK GOP. Zamiast kilkunastu osobnych biletów wprowadzono jednolity system taryfowy. W roku 1999 wprowadzony został jeden wspólny bilet autobusowo-tramwajowy.

Od 1994 roku do Związku przystępowały kolejne gminy:

  • Sławków (od 1 kwietnia 1994 r.),
  • Bytom (od 1 stycznia 1995 r.),
  • Imielin i Chełm Śląski (od 1 lipca 1995 r.),
  • Gliwice (od 1 stycznia 1997 r.),
  • Siewierz (od 1 stycznia 1998 r.),
  • Radzionków (od 1 stycznia 1999 r.).

Szczególnie istotne dla KZK GOP było przystąpienie gmin Bytom i Gliwice ze względu na ich duże znaczenie związane między innymi z liczbą ludności, znacznym obszarem tych gmin, wielkością pracy eksploatacyjnej koniecznej do zaspokojenia potrzeb mieszkańców. Zawierano również umowy o organizacji linii autobusowych na terenie innych gmin - m.in.: Pyskowic, Lędzin, Pilchowic, Ornontowic, Orzesza, Łaz, Czerwionki-Leszczyny, Mikołowa.

W rezultacie, według stanu na koniec 1999 roku, KZK GOP tworzyły 23 gminy: Katowice, Będzin, Bobrowniki, Bytom, Chełm Śląski, Chorzów, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Gierałtowice, Gliwice, Imielin, Knurów, Mysłowice, Psary, Radzionków, Ruda Śląska, Siemianowice Śląskie, Siewierz, Sławków, Sosnowiec, Świętochłowice, Wojkowice, Zabrze. Związek organizował komunikację na 322 liniach przewozy zlecano 24 przedsiębiorstwom przewozowym. Podpisane zostało także porozumienie z Międzygminnym Związkiem Komunikacji Pasażerskiej w Tarnowskich Górach. Z biletem KZK GOP w komunikacji autobusowej można było podróżować na obszarze 46 gmin centralnej części województwa śląskiego.

Od 1 marca 2000 r. obowiązywał już jeden bilet - autobusowo-tramwajowy KZK GOP. Związek stał się zatem organizatorem zarówno komunikacji autobusowej, jak i tramwajowej.

30 maja 2007 r. minister skarbu państwa Wojciech Jasiński przekazał Komunikacyjnemu Związkowi Komunalnemu GOP 100 proc. akcji spółki Tramwaje Śląskie. Do przekazania doszło po wieloletnich staraniach - w roku 2006 doszło do nowelizacji ustawy, w której znalazł się zapis dopuszczający możliwość przekazania akcji związkowi gmin, na terenie których działa spółka. Po przekazaniu akcji Tramwajów Śląskich KZK GOP stało się pierwszym krokiem do rozpoczęcia prac remontowych i modernizacji infrastruktury, która jest przewidywana w co najmniej kilkuletniej perspektywie.

Z początkiem roku 2009 do KZK GOP przystąpiły Pyskowice i Piekary Śląskie, a  pod koniec 2013 roku Pilchowice i Sośnicowice. W październiku 2014 roku Związek powiększył się o gminę Rudziniec. W styczniu 2016 roku do grona dołączyły Lędziny.

Obecnie linie KZK GOP obsługują teren od Siewierza na północy po Chełm Śląski na południu, i od Sławkowa na wschodzie po Sośnicowice na zachodzie. Zarządzanie komunikacją miejską na obszarze aglomeracji złożonej z wielu gmin jest zadaniem trudnym i skomplikowanym. Wynika to między innymi z bardzo złożonego układu powiązań między gminami (połączonych w zespół miejski) oraz z faktu, iż usługi komunikacji zbiorowej wykonywane są przez wiele przedsiębiorstw przewozowych. Trudności organizacyjne potęguje fakt, iż obszar ten jest bardzo zróżnicowany - od uprzemysłowionych terenów miejskich w aglomeracji po wiejskie i wyżynne tereny Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Takie zróżnicowanie od organizatora przewozów również wymaga nie lada uwagi oraz dostosowania organizacji komunikacji do specyficznych w danym rejonie potrzeb.

Ten serwis używa cookies. Jeśli nie wyrażasz zgody na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki zmień jej ustawienia.
Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza akceptację stosowania plików cookies.
Informacja o plikach cookies.

Akceptuję